Czym jest społeczeństwo informacyjne?

Społeczeństwo informacyjne to nowy typ społeczeństwa jaki zaczął kształtować się pod koniec XX wieku. Prawie każdy spotkał się z historycznym pojęciem społeczeństwa agrarnego (inaczej rolniczego, w którym dominowało rolnictwo jako wiodący sektor gospodarki) czy społeczeństwa industrialnego, inaczej przemysłowego (dominacja przemysłu jako wiodącej gałęzi gospodarki). Można mówić też o pojęciu społeczeństwa postindustrialnego, w którym przemysł został "zsunięty" na dalszy plan ustępując sektorowi usług jako wiodącemu w ekonomii światowej. W społeczeństwo postindustrialne wpisuje się określenie społeczeństwa informacyjnego. Jest to kolejny szczebel ewolucji społeczeństwa wpisującego się w ramy społeczeństwa postindustrialnego. Istotną zmianą ewolucyjną wyróżniająca ten typ społeczeństwa jest zastosowanie narzędzi informatycznych do rozwoju i oferowania usług dla odbiorców tych usług. Za społeczeństwo informacyjne można już uznać takie społeczeństwo, w którym co najmniej 50% plus 1 osoba danej społeczności jest zatrudniona w sektorze usług z wykorzystaniem technologii informatycznych, które określa sie mianem technologii komunikacyjnych i informacyjnych (ICT - Information and Communication Technologies).

Nie jesteśmy w stanie uciec od wpływu społeczeństwa informacyjnego. Można uciekać od bycia jednostką uczestniczącą w tym rodzaju społeczności, ale prędzej czy później będziemy skazani na bycie jego członkiem. Nastąpi to dzięki asymilacji jednostki przez społeczeństwo informacyjne, którego rozszerzanie się w pewnym momencie spowoduje, iż jednostka w pewnym momencie nie będzie mogła funkcjonować w społeczeństwie w sposób, który był normą w okresie przed nastaniem ery społeczeństwa informacyjnego.

Mówiąc o społeczeństwie informacyjnym należy opisać czym właściwie ono się charakteryzuje.

Przede wszystkim jest to społeczeństwo, w którym jest wysoko rozwinięty sektor usług. Dotyczy to usług zarówno o charakterze publicznym jak i komercyjnym. Istotną rolę odgrywają tu usługi wysoko rozwinięte jak sektory usług: telekomunikacja, bankowość, finanse, informatyka, farmaceutyka, zarządzanie. Nierzadko w sektorze usług pracuje w przypadku takich społeczeństw ponad 3/4 populacji danej społeczności.

Drugim ważnym wyróżnikiem opisującym społeczeństwo informacyjne jest ścisła integracja z informacją przez to społeczeństwo. Przejawia sie to poprzez wykorzystanie narzędzi informatycznych do magazynowania, przekształcania, tworzenia informacji oraz do komunikacji między członkami społeczeństwa.

Kolejnym ważnym wyróżnikiem tego rodzaju społeczeństwa jest wysoki poziom wykształconych jednostek wśród jego członków oraz wysoki wskaźnik osób uczących się w stosunku do całej liczebności populacji.

Ewolucja społeczeństwa do tego typu społeczności nie byłaby możliwa bez rozwoju informatyki i jej silnemu wpływowi na wszelkie aspekty życia ludzi i organizacji. Społeczeństwo to nadal ewoluuje i w przyszłości na pewno będzie zalążkiem do rozwoju kolejnego ogniwa ewolucyjnego społeczeństw. Stanie się to zapewne dzięki jednemu czynnikowi, który pojawi się na etapie rozwoju cywilizacji na świecie.

Każdy etap w ewolucji ma swój kres. Opisując społeczeństwo informacyjne w początkach XXI wieku, należy stwierdzić iż nie osiągnęło ono swojego stanu krytycznego, mimo iż pierwsze wzmianki o jego powstawaniu datowane są na początek drugiej połowy XX wieku. Naturalny bieg rozwojowy tego typu społeczeństwa jest stymulowany przez kraje i organizacje ponadnarodowe, by zapewnić rozwój cywilizacyjny i wyższy poziom jakości życia dla ludzi. Dzieje się tak ponieważ korzyści płynące z zastosowania informatyki we wszelkich aspektach życia ludzi powoduje powstanie efektu synergii w danej społeczności. Oznacza to, iż stopień korzyści płynących z funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego jest dużo dużo większy niż środki zaangażowane w jego rozwój.

Powoli wszyscy zaczynają zdawać sobie sprawę z faktu iż zostaną wchłonięci z pożytkiem dla nich w wir rozwoju społeczeństwa informacyjnego, co powoduje iż starają sie oni dopomóc sobie w sposób ponad naturalny w osiąganiu takiego poziomu rozwoju jednostki, która będzie motorem napędowym w dalszym rozwoju tegoż społeczeństwa.

Osoby, które można uznać za w pełni "przynależnych" do społeczeństwa informacyjnego wyróżnia pewien zbiór umiejętności, do których oprócz ogólnej obsługi komputera zaliczyć można:

• biegła znajomość obsługi Internetu (m.in. wyszukiwanie informacji, korzystanie z usług oferowanych w sieci Internet)
• dobra znajomość obsługi edytora tekstu, arkusza kalkulacyjnego i programu dotworzenia prezentacji
• umiejętność wysyłki i odbioru poczty e-mail

Pierwsza umiejętność jest bardzo szeroka w swym zakresie, ponieważ umiejętność korzystania z usług jest bardzo zróżnicowana. Jak wynika z właściwości społeczeństwa informacyjnego, usługi to sektor, który napędza gospodarkę, tak więc są one bardzo zróżnicowane i liczne. Nie każdy członek tej społeczności musi znać je wszystkie. Musi jednak umieć je wyszukać i nauczyć sie z nich korzystać w krótkim czasie, jeśli okażą mu się one niezbędne do zaspokajania jego życiowych potrzeb.

Społeczeństwo informacyjne dąży naturalnie (wspomagane przez prawie przez wszystkie kraje na świecie, którym pojęcie to jest nieobce i istotne dla mieszkańców danego kraju) do osiągnięcia punktu krytycznego jakim będzie zastosowanie narzędzi informatycznych wszędzie tam gdzie okaże się to pożyteczne dla ludzi. Przekroczenie tego punktu w rozwoju cywilizacyjnym świata oznaczać będzie nastanie nowego typu społeczeństwa, stanie się to jednak na pewno już w następnym pokoleniu.

W Polsce także rozwija sie społeczeństwo informacyjne. Jesteśmy w strukturach Unii Europejskiej, dla której jednym z ważnych priorytetów jest jego rozwój. Już obecnie u progu pierwszej dekady XXI wieku, można opisać jak działa społeczeństwo informacyjne w naszym kraju.

Duży odsetek osób w naszym kraju korzysta z Internetu i usług przez niego oferowanych, administracja publiczna oferuje na razie nieliczne usługi dostępne przez Internet, jednakże ma to się zmienić w ciągu najbliższych dwóch lat za sprawą nowych uregulowań prawnych i rozwiązań dedykowanych dla administracji. Dużo ludzi pracuje z wykorzystaniem komputera. Coraz częściej wykorzystują go oni do realizacji praktycznych zadań w swoim życiu. Rośnie liczba usług i produktów dostępnych odpłatnie i nieodpłatnie przez Internet. Zwiększa się poziom wiedzy społeczeństwa z zakresu wykorzystania technik komunikacyjnych i informacyjnych w życiu prywatnym i zawodowym. Tworzone są centralne systemy i rejestry, które umożliwią dalszy rozwój usług, produktów i technologii mogących być użytymi do napędu rozwojowego społeczeństwa informacyjnego.